MEB’den teneffüs kararı: Teneffüs ve doğal oyun süreleri kısaltılmayacak

Millî Eğitim Bakanlığının yayımladığı Türkiye Oyun Politika Belgesi ve Eylem Planı, okullardaki teneffüs sürelerinden oyun alanlarının düzenlenmesine, öğretmenlerin mesleki gelişiminden ailelerin sorumluluklarına kadar birçok başlıkta yeni hedefler ortaya koydu. Belgenin okulun günlük işleyişini doğrudan ilgilendiren maddesine göre teneffüs ve doğal oyun için ayrılan süreler kısaltılmayacak.

Bakanlığın 16 Eylül 2026 tarihinde duyurduğu çalışma, çocukların oyun hakkını korumayı ve oyun kültürünü eğitim hayatında güçlendirmeyi amaçlıyor. Altı hedef, 29 politika maddesi ve 90 eylem adımından oluşan plan, okul öncesinden ortaöğretime kadar bütün eğitim kademelerini ve okul dışındaki öğrenme ortamlarını kapsıyor.

Teneffüs ve oyun zamanı güvence altına alınacak

Belgenin 1.2 numaralı politika maddesinde, çocukların oyun için kullanabilecekleri zamanın korunması esas alınıyor. Bu kapsamda teneffüs ve doğal oyun sürelerinin kısaltılmaması, teneffüsün çocuğun bütüncül gelişimine katkı sağlayan bir zaman olarak değerlendirilmesi öngörülüyor.

Belgede belirtilen gelişim alanları arasında, günlük eğitim akışındaki oyun zamanının akademik kaygılar nedeniyle azaltılmaması da bulunuyor. Böylece derslerin ve akademik çalışmaların planlanmasında çocukların dinlenme ve oyun ihtiyacının dikkate alınması gerektiği vurgulanıyor.

Oyun hakkının korunması okul saatleriyle sınırlı tutulmuyor. Çocuğun okul dışındaki zamanının tamamının yetişkinlerce planlanmış etkinliklerle doldurulmaması; dinlenmesine, kendi oyununu kurmasına ve serbest etkinliklere katılmasına imkân verilmesi de hedefleniyor.

Önce mevcut durum belirlenecek

Eylem planının 1.2.1 numaralı adımında, farklı okul kademelerindeki günlük zaman akışı içinde doğal oyuna ne kadar süre ayrıldığının belirlenmesi yer alıyor. Bu çalışmayla okul kademeleri ve iller arasındaki farklılıkların raporlanması planlanıyor.

Kısa vadeli olarak tanımlanan bu adım, uygulamaların mevcut durumunu görünür hâle getirmeyi amaçlıyor. Böylece oyun zamanına ilişkin değerlendirmelerin, farklı kademelerin ve yerel koşulların dikkate alındığı bir bilgi temeline dayanması öngörülüyor.

Teneffüs uygulamaları değerlendirilecek, gerekirse mevzuat önerileri hazırlanacak

Planın 1.2.2 numaralı eylem adımında, teneffüs sürelerine ilişkin mevcut uygulamaların çocukların oyun ve dinlenme hakkı açısından değerlendirilmesi bulunuyor. İhtiyaç görülmesi durumunda mevzuat düzenlemesi önerileri geliştirilecek.

Bu çalışma, eylem planında orta vadeli olarak yer alıyor. Dolayısıyla belgedeki hedeflerle, ilerleyen süreçte hazırlanabilecek somut düzenlemeleri birbirinden ayırmak gerekiyor.

Belge, oyun zamanının korunmasına yönelik bir politika ortaya koyuyor; yapılacak incelemeler sonucunda hangi düzenlemelere ihtiyaç duyulduğu ayrıca değerlendirilecek.

Teneffüsler uzatıldı mı, yeni bir dakika sınırı var mı?

Kamuoyunda en çok merak edilebilecek konu, açıklamanın teneffüs sürelerini değiştirip değiştirmediği.

Teneffüsle ilgili politika maddesi ve eylem adımları, bütün okullar için geçerli yeni bir dakika sınırı belirlemiyor. Bu nedenle açıklamayı “teneffüsler bütün okullarda uzatıldı” veya “teneffüsler artık belirli bir dakika olacak” şeklinde aktarmak doğru değil.

Belgenin açık vurgusu, teneffüs ve doğal oyun için ayrılan zamanın kısaltılmaması. Mevcut uygulamaların incelenmesi ve ihtiyaç hâlinde mevzuat önerilerinin hazırlanması ise bu hedefi destekleyen çalışmalar olarak sıralanıyor.

Etkili teneffüs için rehber hazırlanacak

Eylem planında, teneffüsün öğrencinin gelişimine katkısını ve etkili teneffüs tasarımını ele alan bir rehber hazırlanması da bulunuyor. Eğitimin bütün paydaşlarına yönelik bu çalışma, kısa vadeli eylemler arasında gösteriliyor.

Bu başlık, teneffüsün niteliğinin de gündeme alındığını gösteriyor. Çocukların sahip oldukları zamanı nasıl kullanabildikleri, oyun ortamlarına erişimleri ve okulun fiziksel koşulları, süre konusuyla birlikte ele alınıyor.

Hazırlanması planlanan rehber ile mevcut politika belgesi farklı çalışmalar. Rehberin kapsamı ve uygulamaya dönük ayrıntıları, yayımlandığında ayrıca değerlendirilebilecek.

Doğal oyun ile öğretmen rehberliğindeki oyun ayrı ele alınacak

Belgenin öğretim süreçleri açısından dikkat çeken bir diğer yönü, doğal oyun ile rehberli oyun arasındaki ayrımın korunması.

Doğal oyunda oyunun hedefini ve nasıl ilerleyeceğini çocuk belirliyor. Rehberli oyunda ise hedef yetişkin tarafından oluşturuluyor. Belgede her iki oyun türü için de yeterli zaman ve uygun ortam sağlanması öngörülüyor.

Bu ayrımın okul uygulamalarındaki anlamı, çocuğun kendi seçimiyle başlattığı oyuna da alan bırakılması. Dersin belirli bir hedefini destekleyen oyun etkinlikleri ile çocuğun kendi kararlarıyla sürdürdüğü oyun deneyimleri, plan içinde ayrı ihtiyaçlar olarak değerlendiriliyor.

Öğretim programlarında doğal oyun, rehberli oyun, eğitsel oyun ve oyunlaştırılmış öğrenme gibi yaklaşımların özelliklerinin belirginleştirilmesi ve bunlar için süre ayrılması da eylemler arasında bulunuyor.

Okul bahçeleri farklı oyunlara uygun hâle getirilecek

Oyun zamanının korunmasına, oyun mekânlarının geliştirilmesi eşlik edecek. Belgede okul bahçeleri ve oyun alanlarının farklı yaş gruplarına ve çeşitli oyun türlerine cevap verecek biçimde düzenlenmesi hedefleniyor.

Oyun alanlarının tek bir etkinliğin kullanımına sıkışmaması, mümkün olduğunca doğal unsurlar içermesi ve güvenliği tehdit eden risklerin azaltılması öngörülüyor.

Ayrıca oyun olanaklarının yeterliliği düzenli olarak değerlendirilecek. Çocukların oyun için kullandıkları alanların belirlenmesi, bu alanların erişilebilirliğinin incelenmesi ve çocukların, ailelerin, okul yönetimlerinin görüşlerinin alınması planlanıyor. Elde edilen bilgilerin yerel yatırım ve alan planlamalarında kullanılması amaçlanıyor.

Bütün çocukların oyuna katılımı desteklenecek

Belgede, çocukların bireysel özellikleri veya yaşam koşulları nedeniyle oyundan uzak kalmamasına yönelik kapsayıcı bir yaklaşım benimseniyor.

Oyuna katılımı zorlaştıran fiziksel, sosyal, ekonomik ve iletişimsel engellerin azaltılması hedefleniyor. Çocukların akranlarıyla birlikte oynayabileceği erişilebilir alanların yaygınlaştırılması da bu yaklaşımın bir parçası.

Bu kapsam, okul bahçesinde oyun alanı bulunmasının yanında, o alanı kimlerin kullanabildiğinin de değerlendirilmesini gerektiriyor. Alan paylaşımı ve katılım olanakları, oyun hakkının okul yaşamında karşılık bulması bakımından önem taşıyor.

Öğretmenler için mesleki gelişim çalışmaları öngörülüyor

Plan, öğretmenlerin oyun ortamlarını gözlemleme, tasarlama ve öğrenme süreçlerinde oyundan yararlanma becerilerini geliştirmeyi de amaçlıyor.

Öğretmen yetiştirme ve mesleki gelişim çalışmalarında oyun pedagojisine daha fazla yer verilmesi, eğitimci eğitimlerinin düzenlenmesi ve okullardaki iyi uygulamaların paylaşılması öngörülüyor.

Belgede öğretmenin çocuğun özerkliğini destekleyen rolü de ele alınıyor. Çocukların oyun içinde karar vermelerine ve karşılaştıkları anlaşmazlıkların çözümüne katılmalarına alan açılması; öğretmenlerin ise dışlanma ve zorbalık gibi durumları fark edebilme becerilerinin geliştirilmesi hedefleniyor.

Ailelere okul dışındaki oyun zamanı konusunda bilgilendirme yapılacak

Eylem planının ailelere yönelik bölümünde, çocukların okul dışında oyun, dinlenme ve serbest etkinliklere zaman ayırmasının desteklenmesi bulunuyor.

Bu kapsamda ebeveynlere yönelik bilgilendirme çalışmaları yürütülecek. Çocukların gününün tamamının yapılandırılmış etkinliklerle doldurulmaması ve kendi tercihleriyle değerlendirebilecekleri zamanlarının bulunması üzerinde duruluyor.

Böylece okulda korunması hedeflenen oyun zamanının, aile yaşamında da desteklenmesi amaçlanıyor.

Okul yönetimleri ve öğretmenler açısından nasıl okunmalı?

Belgenin okul yaşamına yansıması birlikte değerlendirildiğinde üç konu öne çıkıyor: Oyun için zamanın korunması, uygun alanların sağlanması ve çocukların bu imkânlardan yararlanabilmesi.

Öğretmenler Odası Network değerlendirmesi olarak, yalnızca ders ve teneffüs çizelgesine bakmanın uygulamayı anlamak için yeterli olmayacağını söylemek mümkün. Öğrencilerin teneffüste gerçekten oyun oynayabildiği alanların bulunması, farklı yaş gruplarının bu alanları paylaşabilmesi ve oyuna katılmakta zorlanan çocukların fark edilmesi de dikkate alınmalı.

Örneğin çizelgede teneffüsün bulunmasıyla, öğrencinin bu zamanı kullanabilmesi aynı şey olmayabilir. Benzer biçimde bir okul bahçesinin geniş olması, bütün öğrencilerin oyun olanaklarına eşit biçimde erişebildiğini tek başına göstermez. Bunlar, belgenin zaman, mekân ve katılım başlıklarının birlikte değerlendirilmesinden çıkan uygulama sorularıdır; ayrıca ilan edilmiş yeni bir yükümlülük listesi değildir.

Teneffüs süreleriyle ilgili sonraki düzenlemeler ve uygulama rehberleri yayımlandığında, okul işleyişine ilişkin somut ayrıntılar da netleşecektir.