Annesinin Kalp Krizinden İlham Aldı: İki Liseliden Biyobozunur Stent Projesi

Kayseri’de lise öğrencileri Nisa İrem Kılıçkıran ve Melike Nas Şahan, yaşadıkları bir sağlık sorunundan yola çıkarak kalp damar tedavilerinde kullanılabilecek biyobozunur bir stent projesi geliştirdi. Danışman öğretmenleri Ferhat Çekim’in rehberliğinde hazırlanan çalışma, TÜBİTAK Lise Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışması’nda bölge birinciliği kazandı.

Bir annenin yaşadığı sağlık sorunu, bilimsel bir fikrin başlangıcı oldu

Kayseri’de Melikgazi Mustafa Eminoğlu Anadolu Lisesinde eğitim gören Nisa İrem Kılıçkıran’ın hayatı, annesinin kalp krizi geçirmesiyle zorlu bir döneme girdi.

Annesinin tedavi sürecinde yaşadıklarına yakından tanıklık eden genç öğrenci, kalp damar hastalıklarının tedavisinde kullanılan stentleri araştırmaya başladı.

Özellikle annesine stent takılmasının ardından yaşanan komplikasyonlar, Nisa’nın bu alanda farklı bir çözüm geliştirme isteğini güçlendirdi.

Bu düşüncesini sınıf arkadaşı Melike Nas Şahan ile paylaşan Nisa, fizik öğretmenleri Ferhat Çekim’in rehberliğinde bilimsel bir araştırmaya başladı.

Yaklaşık bir yıl süren çalışmanın sonunda öğrenciler, vücutta zamanla çözünebilen malzemelerden üretilen bir stent tasarımı ortaya koydu.

Vücutta zamanla çözünebilen stent tasarladılar

Öğrencilerin geliştirdiği projenin adı, “Metal Nanoparçacıklarla Zenginleştirilmiş Biyobozunur Stentlerin Kardiyovasküler Kullanımı.”

Projenin merkezinde, kan damarlarını açık tutmak amacıyla kullanılan stentlerin biyobozunur malzemelerle üretilebilmesi bulunuyor.

Geleneksel metal stentler damarda kalıcı olarak bulunurken biyobozunur stent teknolojileri, görevini tamamladıktan sonra zamanla vücutta çözünmesi hedeflenen malzemeler kullanıyor.

İki öğrenci, çalışmalarında polikaprolakton adı verilen biyobozunur bir polimerden yararlandı.

Biyoyazıcı teknolojisini de kullanan öğrenciler, kişiye özel üretilebilecek bir tasarım geliştirmeye odaklandı.

Nanoparçacık teknolojisiyle görüntülenebilirlik hedeflendi

Projenin dikkat çeken yönlerinden biri de stentin tıbbi görüntüleme yöntemleriyle takip edilebilmesine yönelik çalışma oldu.

Öğrenciler, tasarımlarına metal nanoparçacıklar ekleyerek stentin manyetik rezonans (MR) ve bilgisayarlı tomografi (BT) görüntülerinde izlenebilmesini amaçladı.

Melike Nas Şahan, proje hakkında yaptığı açıklamalarda nanoparçacık entegrasyonuyla görüntülenebilirlik sağlamaya çalıştıklarını belirtti.

Öğrenciler ayrıca eşkenar dörtgen biçimindeki tasarımla stentin mekanik dayanıklılığını artırmayı hedefledi.

Bu özelliklerin gerçek hastalarda güvenli ve etkili biçimde çalışıp çalışmadığının anlaşılması ise ileri bilimsel ve klinik değerlendirmeler gerektiriyor.

Maliyeti düşürmeyi ve hasta takibini kolaylaştırmayı amaçladılar

Proje yalnızca stentin fiziksel tasarımıyla sınırlı kalmadı.

Öğrenciler, sağlık teknolojilerinin ekonomik olarak daha erişilebilir olması amacıyla üretim maliyetlerini de değerlendirdi.

Yaptıkları açıklamalarda prototiplerinin bazı ithal metal stentlere kıyasla yaklaşık 20 kat daha düşük maliyetli olabileceğini ifade ettiler. Ancak bu karşılaştırmanın bağımsız bir ekonomik analizle doğrulandığına ilişkin kamuya açık bir veri bulunmuyor.

Ekip ayrıca hasta ve doktor arasındaki iletişimi desteklemek, stentle ilgili takip sürecini kolaylaştırmak amacıyla web tabanlı bir sistem geliştirdi.

Böylece çalışma; malzeme bilimi, nanoteknoloji, tıbbi tasarım ve yazılımı bir araya getiren disiplinler arası bir araştırma projesine dönüştü.

TÜBİTAK’ta bölge birinciliği elde ettiler

İki öğrencinin çalışması, 2025 yılında düzenlenen TÜBİTAK 56. Lise Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışması’nda biyoloji alanında bölge birinciliği kazandı.

Bu başarıyla öğrenciler Türkiye finalinde yarışmaya hak kazandı.

Melikgazi İlçe Millî Eğitim Müdürlüğü de yayımladığı açıklamayla öğrencilerin başarısını duyurarak projeyi hazırlayan gençleri ve danışman öğretmenlerini tebrik etti.

Çalışmanın yürütülmesinde Erciyes Üniversitesi Nanoteknoloji Uygulama ve Araştırma Merkezi (ERNAM) laboratuvarlarının desteği de önemli rol oynadı.

Öğretmen rehberliği bilimsel merakla buluştu

Projenin danışman öğretmeni Ferhat Çekim, öğrencilerin kendisine bir fikirle geldiklerini ve bu fikri birlikte geliştirmeye başladıklarını anlattı.

Çekim’in açıklamalarına göre çalışma sınırlı imkânlarla yürütüldü. Üniversitenin laboratuvar desteği ise araştırmanın ilerlemesine katkı sağladı.

Bu süreç, öğretmenlerin öğrencilerin bilimsel fikirlerini geliştirmelerinde ne kadar önemli bir rol üstlenebileceğini gösteren örneklerden biri oldu.

Öğrenciler yalnızca bir araştırma konusu belirlemekle kalmadı; gerçek yaşamdan hareketle bir problem tanımladı, çözüm seçeneklerini araştırdı, farklı bilim alanlarını bir araya getirdi ve çalışmalarını bilimsel bir yarışmada sundu.

Proje henüz klinik kullanıma hazır değil

Biyobozunur stentler dünya genelinde daha önce de geliştirilen ve araştırılan tıbbi teknolojiler arasında bulunuyor.

Bu nedenle öğrencilerin çalışması, dünyadaki ilk eriyebilen stent olarak değil, mevcut teknolojiye farklı malzemeler, üretim yöntemleri, nanoparçacıklar ve maliyet yaklaşımıyla katkı sunmayı hedefleyen bir araştırma olarak değerlendirilmeli.

Öğrencilerin tasarımının hastalarda klinik kullanıma uygun olduğu, gerekli tıbbi onayları aldığı veya tedavilerde uygulanmaya başlandığına dair doğrulanmış bir bilgi bulunmuyor.

Bununla birlikte genç yaşta ortaya konulan araştırma, bilimsel düşünmenin ve problem çözme becerisinin eğitimdeki önemini gözler önüne seriyor.

Bir öğrencinin merakı nerelere ulaşabilir?

Nisa İrem Kılıçkıran ve Melike Nas Şahan’ın hikâyesi, bilimsel çalışmaların bazen çok kişisel bir deneyimden doğabileceğini hatırlatıyor.

Bir annenin yaşadığı sağlık sorunu, iki öğrencinin araştırma sürecine dönüşürken öğretmen rehberliği ve üniversite desteğiyle bir TÜBİTAK başarısına uzandı.

Bu hikâye, öğrencilerin yalnızca bilgi tüketen değil; araştıran, sorgulayan, üreten ve sorunlara çözüm arayan bireyler olarak yetişmesinin önemini ortaya koyuyor.

Öğretmenler Odası Network olarak öğrencilerimizin bilimsel merakını destekleyen, onları üretmeye teşvik eden ve potansiyellerini keşfetmelerine yardımcı olan bütün öğretmenlerimizi kutluyoruz.

Çünkü bazen büyük bir fikrin başlangıcında, öğrencisinin merakına kulak veren bir öğretmen vardır.

---

Kaynaklar: Melikgazi İlçe Millî Eğitim Müdürlüğü (28 Şubat 2025), Demirören Haber Ajansı (21 Nisan 2025), 1HA – Bir Haber Ajansı (21 Temmuz 2025), TÜBİTAK ve FDA.

Siz ne düşünüyorsunuz? Okullarımızda öğrencilerin bilimsel araştırmalara daha fazla katılması için neler yapılmalı? Görüşlerinizi yorumlarda paylaşabilirsiniz.