Öğretmen, idare ve rehberlik servisi için 25 belgeli yeni müdahale ve izleme dosyası hazırlandı

Bir öğrenci sınıfta veya teneffüste arkadaşına vurdu.

Öğretmen müdahale etti.

Aradan birkaç gün geçti, benzer bir olay yeniden yaşandı.

Bu kez başka veliler de şikâyet etmeye başladı.

Peki bundan sonra ne olacak?

Öğretmen yalnızca tutanak mı tutacak? Tutanağı kim imzalayacak? Öğrencinin velisi ne zaman çağrılacak? Rehberlik servisi hangi aşamada devreye girecek? Davranış tekrar ederse nasıl izlenecek? Diğer öğrencilerin güvenliği için hangi önlemler alınacak?

Okullarda karşılaşılan bu tür olaylarda en önemli sorunlardan biri, sürecin çoğu zaman tek bir tutanakla sınırlandırılması veya öğretmen, okul yönetimi ve rehberlik servisi arasındaki görev paylaşımının net biçimde kurulamaması.

Oysa Millî Eğitim Bakanlığının 2024/56 sayılı Okullarda Şiddetin Önlenmesi Genelgesi, okul yönetimlerinin okul içinde ve dışında güvenliği sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almasını, eğitim ortamlarındaki risk faktörlerini belirlemesini ve rehberlik servislerinin çalışmalarına uygun koşulları sağlamasını öngörüyor. Genelgede ayrıca şiddete maruz kalan ve/veya şiddet uygulayan öğrencilerin psikolojik destek kapsamında rehberlik servisine ve gerektiğinde RAM’a yönlendirilmesi isteniyor. Özel Eğitim Müdürlüğü

2026-2027 eğitim öğretim yılına ilişkin Bakanlık Genelgesi de “Güvenli Okul İklimi” başlığı altında eğitim kurumlarındaki güvenlik ve koruyucu-önleyici tedbirlerin uygulanmasını yeniden vurguluyor. Millî Eğitim Bakanlığı

Öğretmenin önündeki ilk soru: “Şimdi ne yazacağım?”

Olaydan hemen sonra öğretmenin görevi çocuğu etiketlemek değil, gördüğü olayı somut biçimde kayıt altına almak olmalı.

“Öğrenci saldırgandır.”

“Problemli bir öğrencidir.”

“Arkadaşlarına sürekli zarar vermektedir.”

gibi yorum ve nitelendirmeler yerine;

“25 Eylül tarihinde saat … civarında sınıfta arkadaşına eliyle vurduğu gözlendi.”

gibi gözlenebilir davranışların yazılması çok daha sağlıklı bir kayıt oluşturur.

Ancak olay kaydı sürecin yalnızca başlangıcıdır.

Özellikle benzer davranışlar tekrarlanıyorsa artık şu soruların da cevaplanması gerekir:

Davranış ne zaman ortaya çıkıyor?
Olaydan hemen önce ne yaşanıyor?
Belirli öğrencilerle mi meydana geliyor?
Teneffüste mi artıyor?
Öğrenci istediği olmadığında mı vuruyor?
Yetişkin müdahalesinden sonra ne oluyor?
Davranış giderek azalıyor mu, artıyor mu?

Bu nedenle öğretmenin olay tutanağının yanında sistematik bir davranış gözlem ve izleme kaydı tutması önem kazanıyor.

---

Her vurma olayı otomatik olarak “akran zorbalığı” değildir

Okullarda sık yapılan hatalardan biri de her akran çatışmasını veya tek seferlik fiziksel olayı doğrudan “zorbalık” olarak adlandırmak.

Akran çatışması, tekil fiziksel davranış, tekrarlayan saldırgan davranış ve akran zorbalığı aynı kavramlar değildir.

Bu ayrımın doğru yapılması hem öğrenciye uygulanacak yaklaşımı hem de öğretmen, rehberlik servisi ve okul yönetiminin izleyeceği yolu etkileyebilir.

Bu nedenle oluşturduğumuz yeni dosyada “Davranış Türlerini Ayırt Etme” bölümü de bulunuyor.

Ama hangi kavram kullanılırsa kullanılsın, öğrencilerin güvenliğini etkileyen fiziksel bir davranışın görmezden gelinmemesi gerekiyor. Bakanlığın 2024/56 sayılı Genelgesi de okullarda şiddet, zorbalık ve saldırgan davranışların kabul edilmeyeceğine ilişkin farkındalık çalışmalarının yürütülmesini ve okul yönetimlerince risklere yönelik tedbir alınmasını öngörüyor. Özel Eğitim Müdürlüğü

Sadece davranışı gösteren öğrenci değil, zarar gören öğrenci de unutulmamalı

Süreç bazen tamamen davranışı gösteren öğrenci üzerine kuruluyor.

Ancak olayın diğer tarafındaki çocuk;

okula gelmek istemeyebilir,
aynı öğrenciyle karşılaşmaktan çekinebilir,
teneffüslerde kaygı yaşayabilir veya
yeniden zarar göreceği düşüncesine kapılabilir.

MEB Genelgesi yalnızca şiddet uygulayan öğrencinin değil, şiddete maruz kalan öğrencinin de psikolojik destek kapsamında rehberlik servisine ve gerektiğinde RAM’a yönlendirilmesini öngörüyor. Özel Eğitim Müdürlüğü

Bu nedenle oluşturduğumuz uygulama dosyasında zarar gören öğrencinin velisinin bilgilendirilmesini kayıt altına alan ayrı bir belge de bulunuyor.

Veli çağrıldığında görüşme nasıl yapılmalı?

Bir başka kritik aşama veli görüşmesi.

“Çocuğunuz sürekli problem çıkarıyor.”

“Diğer veliler artık çocuğunuzu istemiyor.”

“Çocuğunuz saldırgan.”

gibi ifadeler hem iş birliğini güçleştirmenin önüne geçebilir hem de öğrenciyi etiketleyebilir.

Bunun yerine görüşmenin somut olaylardan başlaması gerekir.

Ne oldu?
Kaç olay kayda geçti?
Hangi ortamlarda görülüyor?
Okul hangi önlemleri aldı?
Evde benzer durum gözleniyor mu?
Bundan sonra okul ve aile birlikte ne yapacak?

MEB’in 2024/56 sayılı Genelgesi de okul-aile iş birliğinin güçlendirilmesini ve şiddetin önlenmesinde velilerin desteğinin sağlanmasına yönelik tedbir alınmasını istiyor. Özel Eğitim Müdürlüğü

Yeni dosyada bu nedenle yalnızca boş bir “veli görüşme tutanağı” değil, görüşmenin nasıl yürütülebileceğini açıklayan ayrı bir Veli Görüşme Rehberi de hazırlandı.

Rehberlik servisi “bir daha yapma” görüşmesiyle sınırlı kalmamalı

Tekrarlayan davranışlarda rehberlik sürecinin de yalnızca öğrenciyle kısa bir görüşme yapılıp dosyanın kapatılması şeklinde yürütülmesi yeterli olmayabilir.

Davranışın ortaya çıktığı koşulların incelenmesi, öğretmen gözlemlerinin değerlendirilmesi, aileyle görüşülmesi, öğrencinin yaşına uygun sosyal-duygusal becerilerin desteklenmesi ve belirli bir süre izleme yapılması gerekebilir.

MEB Genelgesi okul/kurum müdürlüğünce şiddetin önlenmesine yönelik çalışmaların okul rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri yürütme komisyonu koordinasyonunda yürütülmesini öngörüyor. Özel Eğitim Müdürlüğü

Bu nedenle paket içerisinde rehberlik servisi için de ayrı bir işlem zinciri oluşturuldu.

“Bir daha vurmayacaksın” yerine ölçülebilir hedef

Hazırlanan dosyanın önemli bölümlerinden biri de Davranış Destek Planı.

Örneğin öğrenciye yalnızca:

“Bir daha arkadaşına vurma.”

demek yerine;

Öfkelendiğinde öğretmenden yardım isteme.
Fiziksel temas yerine sözel ifade kullanma.
Belirlenen sakinleşme yöntemini kullanma.
Teneffüste güvenli oyun kurallarına uyma.

gibi gözlenebilir hedefler belirlenebiliyor.

Ardından bu hedefler 10 okul günü boyunca takip edilebiliyor.

Böylece iki hafta sonunda “bence biraz düzeldi” yerine;

kaç olay yaşandı, hangi ortamlarda meydana geldi, hangi hedeflerde ilerleme oldu ve hangi alanlarda ek destek gerekiyor?

sorularına kayıt üzerinden cevap verilebiliyor.

---

Öğretmenler Odası Network’ten yeni uygulama dosyası

Sahada karşılaşılan bu ihtiyaca yönelik olarak Öğretmenler Odası Network – Akran Güvenliği ve Davranış Müdahale Dosyası hazırlandı.

Dosya belirli bir öğrenci veya okula ait değil. Tüm kişisel bilgiler çıkarılarak öğretmenlerin, okul yöneticilerinin ve rehber öğretmen/psikolojik danışmanların farklı vakalarda kullanabileceği şekilde düzenlendi.

Dosyada neler var?

25 düzenlenebilir Word belgesi bulunuyor.

Bunlardan bazıları:

İlk 15 Dakika Müdahale Kartı
Olay meydana geldiğinde ilk olarak ne yapılacağını gösteriyor.

Olay Tespit Tutanağı
Somut olayın yorumsuz ve kayıt altına alınabilir biçimde yazılması için.

Davranış Gözlem Formu
Davranışın öncesini, kendisini ve sonrasını değerlendirmek için.

Öğretmen Günlük İzleme Çizelgesi
Tekrarlayan davranışların sistematik takibi için.

Rehberlik Servisine Yönlendirme Belgesi

Rehberlik İlk Değerlendirme Çerçevesi

Veli Görüşme Tutanağı

Veli Görüşme Rehberi

Zarar Gören Öğrenci Veli Bilgilendirme Kaydı

Davranış Destek Planı

10 Günlük Davranış İzleme Çizelgesi

Güvenlik ve Önleyici Tedbir Planı

Acil Risk ve Yönlendirme Tablosu

Karar Destek Akışı

Sınıf İçi Önleyici Mini Plan

Rehberlik Servisi Kısa Müdahale Planı

Örnek Doldurulmuş Vaka

Davranış Türlerini Ayırt Etme Rehberi

Sık Yapılan Hatalar

Vaka Değerlendirme Tutanağı

Evrak Kontrol Listesi

Mevzuat Notları

---

Tek tutanaktan 10 günlük izlemeye kadar tek dosyada

Paketin amacı öğretmenin önüne onlarca bağımsız form bırakmak değil.

Belgeler bir işlem zinciri şeklinde düzenlendi:

Olay meydana geliyor → güvenlik sağlanıyor → olay kayıt altına alınıyor → öğretmen gözlemi başlıyor → idare bilgilendiriliyor → veli görüşmesi yapılıyor → rehberlik süreci başlatılıyor → davranış destek planı uygulanıyor → 10 günlük izleme yapılıyor → sonuç değerlendirme toplantısıyla kayıt altına alınıyor.

Ciddi veya acil risk bulunan olaylar için ise ayrıca Acil Risk ve Yönlendirme Tablosu hazırlandı.

Öğretmen, idare ve rehberlik için ayrı bölümler

Dosya Drive’da da tek klasörün içine gelişigüzel bırakılmadı.

İçerik sekiz ayrı uygulama alanına ayrıldı:

İlk Müdahale ve Olay Kaydı
Öğretmen Gözlem ve İzleme
Rehberlik Süreci
Veli Görüşmeleri
Davranış Destek ve Güvenlik Planları
İzleme ve Değerlendirme
Uygulama Rehberleri ve Örnekler
Mevzuat ve Kontrol

Böylece sınıf öğretmeni kendi kullanacağı belgeyi, rehber öğretmen kendi bölümünü, okul yöneticisi ise idari takip belgelerini doğrudan bulabiliyor.

Önemli not

Hazırlanan belgeler Millî Eğitim Bakanlığı tarafından yayımlanmış standart resmî formlar değildir.

Öğretmenler Odası Network tarafından okul içi uygulamaları kolaylaştırmak, sürecin düzenli takip edilmesine yardımcı olmak ve öğretmen–idare–rehberlik servisi arasındaki koordinasyonu güçlendirmek amacıyla hazırlanmış yardımcı dokümanlardır.

Somut olayın niteliğine göre yürürlükteki mevzuat, Bakanlık düzenlemeleri ve ilgili kurumların zorunlu işlemleri ayrıca uygulanmalıdır.

---

Dosya şimdi Network arşivinde

Akran Güvenliği ve Davranış Müdahale Dosyası, Öğretmenler Odası Network dijital arşivine eklendi.

Arşiv yolu:
İdareci Dosyaları → 2026-2027 Okulda Kriz ve Güvenlik Olayları Yönetim Paketi → Rehberlik ve Özel Eğitim → Akran Güvenliği ve Davranış Müdahale Dosyası

Dosyalar düzenlenebilir Word formatında hazırlanmıştır.

Öğretmenler Odası Network

Bir öğrencinin davranışını yalnızca “sorun” olarak kaydetmek yerine, olayı kayda almak, diğer öğrencileri korumak, davranışın nedenlerini anlamaya çalışmak ve süreci öğretmen–idare–rehberlik–aile iş birliğiyle izlemek gerekiyor.

Öğretmenlerin ve okul yöneticilerinin sahada ihtiyaç duyduğu mevzuat, uygulama rehberleri, hazır belgeler ve özgün araçlar Öğretmenler Odası Network’te bir araya gelmeye devam ediyor.

ogretmenlerodasinetwork.com

Instagram: @ogretmenler.odasi_